Veldsla (Valerianella locusta): zaaien en oogsten van de wintersla

Veldsla is de enige bladgroente die om de kalender lacht: hij kiemt en groeit het best in de koele, kortere herfstdagen en kan zelfs na een nacht van −29 °C worden geoogst. Hier het complete teeltblad — zaaien, dichtheden, rassen en wintergezelschap.

Waarom veldsla de wintersla is

• Recordhardheid: hij overleeft onbeschermd wintertemperaturen van −29 °C. En zodra de temperatuur onder de bak boven nul komt, is hij oogstklaar — zelfs na een nacht van −20 °C.
• Zijn geheime wapen: hij vormt een dicht netwerk van zeer fijne, graszode-achtige wortels dat de bodem stabiliseert en hem vrijwel ongevoelig maakt voor vorstheffing.
• Zijn echte seizoen: gezaaid wordt onder bak en tunnel van begin september tot begin november — een uitzonderlijke wintersla juist wanneer er bijna niets anders groeit.

Zaaien: data en gebaar

• Het venster: van juli tot september op zijn vroegst, van 1 augustus tot 15 oktober in drie rondes, of tot begin november onder beschutting.
• Voorjaarszaai? Mogelijk maar af te raden: de kieming zal slecht zijn want het is een echte winterteelt — behalve zeer vroeg, zodra de grond bewerkt kan worden.
• Diepte: nauwelijks bedekt — circa 6 mm fijne aarde, of breedwerpig op het oppervlak met licht inharken.
• Het zaadbed: bereid een vlak, halfvast bed door licht aan te stampen met de rug van de hark — veldsla wil een vast, egaal bed, geen versgeloosde grond.
• In rijen of breedwerpig: breedwerpig is het gebruikelijkst, maar kleine geultjes op 20 cm met 4–5 cm in de rij vergemakkelijken het wieden.

Temperatuur, kieming, water

• De warme-grondval: veldsla kiemt slecht in warme aarde en heeft 10–14 dagen nodig om op te komen — vandaar de late zaai. Ideaal bereik: 10–21 °C.
• Normale wachttijd: reken op 10 tot 14 dagen, soms tot 20 — trek niet te snel de conclusie dat het mislukt is.
• Het water geven: royaal, in fijne straal. Houd de bodem koel en vochtig tot de eerste blaadjes, met regelmatige giften.
• Geen zaaien in bakjes: veldsla wordt ter plaatse gezaaid — verplanten van jonge plantjes wordt afgeraden.

Afstand en dichtheid

• In rijen: zaden op 2,5 cm in rijen 10 cm uit elkaar; intensief: rijen 5 cm, zaden om de 2,5 cm.
• Het grootteplafond: een veldslarozet wordt zelden breder dan 10 cm — vandaar de hoge dichtheden.
• Het gezinsbudget: voor 4–6 personen rekent u op 300–350 planten op 3 m², over meerdere gestaffelde zaaiingen — historisch circa 100 g zaad per are.
• Het uitdunnen: van half augustus tot half oktober de zwakste jonge planten verwijderen.

Bodem, standplaats, gezelschap

• Bodem: eerder vast dan losgemaakt, goed doorlatend en vruchtbaar — een gift organische stof volstaat. Een vaste, oppervlakkig grindhoudende of zandige grond voldoet al; ideale pH 6,5–7.
• Standplaats: zon of halfschaduw — halfschaduw helpt de vroege augustus-zaaiingen.
• De fijnste truc: strooi in herfstkoude bakken waar nog sla, andijvie of radijzen staan veldslazaad tussen en onder die gewassen. Hij kiemt in hun schaduw — na hun oogst hebt u een weelderig veldslabed voor heel de winter.
• Zijn vrienden: wortel, kool, raap, ui, prei — geen bekende vijand. Sla en veldsla profiteren ook van de schaduw van de koolbladeren.
• Zijn rotatie: veldsla is met geen enkele andere groente verwant (kamperfoeliefamilie) — hij past overal behalve direct na een bladgroente. Geef daarna wat extra stikstof (luzernemel, visemulsie), want zijn wortelvilt legt stikstof vast.

Winter: bescherming en grenzen

• De echte grens: veldsla verdraagt kou maar niet altijd wind, ijzel en sneeuw — teel hem in rauwe klimaten onder bak of koude kas.
• Onder beschutting: onder bak of dekking geeft hij in de winter zijn beste; in streken met strenge winters beschermen om ook bij grote kou te oogsten.
• Zijn vastgesteld vijanden: slechts twee ziekten zijn vastgelegd — meeldauw (wit mycelium op de bladeren) en Sclerotinia (bruin-grijze voethalsrot). Slakken blijven de echte plaag van jonge planten in vochtige klimaten.

Oogst en rassen

• Het gebaar: snijd de hele rozet op bodemniveau af wanneer hij 5–10 cm breed is — kleiner is iets malser en smakelijker. Oogst van september tot maart.
• Niet langer wachten: op een grotere rozet hopen loont niet — 10 cm is zijn maximum.
• Herfstoogst (zomerzaai): kies snelgroeiende, vaak wat kougevoelige rassen — 'À grosse graine', 'Jade', 'Trophy' (zeer robuust en weinig ziektegevoelig).
• Winteroogst (herfstzaai): kies koudebestendige rassen — 'Ronde Maraîchère', 'Verte de Cambrai' (uitzonderlijke vorsttolerantie), 'Coquille de Louviers', 'Vit' (vast, donkergroen).
• Het zaad: kieming 6–8 dagen met 1–2 jaar oud zaad, houdbaarheid 5 jaar; voor nazaaide enkele rozets laten staan die in april–mei bloeien.

En voor uw andere zaailingen?

Veldsla heeft de voorkeur voor directe zaai — maar voor groenten die binnen worden opgekweekt (paprika's, aubergines, vroege tomaten) vormt de Germie-kiemer met miniklontjes de brug tussen zaad en tuin. En om oogsten onder beschutting te verlengen, nemen onze winterzaaiingen binnen het over van de buitenbedden. Bodem te zuur voor zijn 6,5-7 venster? De pH-gids geeft de correctedoses.

Kweekkalender